Ramadanfeest 2014 (suikerfeest, ramazan bayramı, eid-al-fitr)

Het lijkt nog maar pasgeleden dat we aan het begin stonden van de ramadan dit jaar, maar inmiddels zijn we 30 dagen verder en vieren we morgen het Ramadanfeest (in Nederland beter bekend als het Suikerfeest, maar dat dekt de lading niet goed vind ik, gelukkig is de laatste jaren Ramadanfeest steeds meer in opkomst). Dit feest is samen met het Offerfeest voor moslims een van de belangrijkste dagen van het jaar en wordt dan vaak ook uitbundig gevierd. Nee, niet met stapels baklava en andere zoetigheid, wel gewoon met lekker eten maar vooral met heel veel samenzijn en gezelligheid.

Ramazan bayramı
Omdat bijna alle inwoners van Turkije natuurlijk moslim zijn is ramazan bayram (ramadanfeest) in Turkije altijd een grote happening. De laatste dagen van de ramadan is het op straat en in de winkels ontzettend druk. Iedereen wordt traditioneel in het nieuw gestoken en dan vooral de kinderen: zij krijgen over het algemeen geen kadootjes maar wel nieuwe kleren voor het Ramadanfeest. Ook zijn er overal in de winkels kleine voorverpakte chocolaatjes en snoepjes te koop, bayram şekerleri. Deze zijn voor de gasten maar ook zeker voor de kinderen die met bayram de deuren langsgaan om snoepjes te verzamelen. Veel Turken reizen in deze laatste dagen ook naar hun geboortedorp om daar met hun ouders en grootouders bayram te kunnen vieren. De ochtend van bayram wordt er gezamenlijk uitgebreid ontbeten.

Ons Ramadanfeest
In Nederland wordt het Ramadanfeest natuurlijk wat minder uitgebreid gevierd maar gelukkig hebben wij hier in onze woonplaats een redelijk grote Turkse gemeenschap waardoor je toch een feestelijk gevoel krijgt. Morgenochtend gaat mijn man eerst naar de bayram namazı, het feestgebed in de moskee. Dat is rond 7 uur. Ik trek ondertussen met Krullenbol en Wildebras onze 'feestkleding' aan (niet speciaal gekocht, maar wel mooie feestelijke kleren) en dan gaan we beneden het ontbijt klaarmaken. Ik weet nog niet precies wat ik op tafel ga zetten, maar in ieder geval lekkere afbakbroodjes, komkommer, tomaat, zwarte olijven, Turkse witte kaas en meer in die trant. 

Als mijn man dan thuiskomt gaan we gezamenlijk ontbijten en daarna mogen de meiden hun kadootjes uitpakken. Later op de dag gaan we dan bij een aantal vrienden op bezoek. In de Turkse gemeenschap is het traditie dat de jongeren bij de ouderen langsgaan. En aangezien wij één van de jongsten zijn, krijgen wij waarschijnlijk geen bezoek maar zijn wij degenen die op stap gaan. Ik heb samen met Krullenbol kaartjes gemaakt en heerlijke snickerbars die we als kadootje weg kunnen geven. En 's avonds? Eten we eindelijk weer eens bami met kroepoek, atjar en sambal. Daar kijk ik al de hele ramadan naar uit :D . Voor iedereen die het viert, een fijn Ramadanfeest gewenst! 

Ramazan bayramınız mübarek olsun!

Warme appel met dadels en noten

Dadels zijn essentieel tijdens de ramadan. Het is islamitisch gezien aangeraden het vasten te verbreken door het eten van een (oneven) aantal dadels. Ook tijdens de sahur (maaltijd voor het vasten begint) worden vaak dadels gegeten: ze zitten vol vezels en bevatten veel belangrijke vitaminen en mineralen. Wij eten meestal medjoul-dadels, dat zijn grote zachte dadels. Maar er zijn meer dan 400 soorten dadels. Onlangs kreeg ik van Yogi & Yousef een setje sukkari-dadels uit Saudi-Arabië opgestuurd. Deze zijn wat droger maar ook lekker zoet, worden ook wel als toffee-achtig omschreven. En met deze dadels maakte ik een heerlijk gerechtje wat als ontbijt maar ook als tussendoor echt geweldig is: warme appel met dadels en noten.

Warme appel met dadels en noten zou je met een beetje goede wil ook gezonde appeltaart kunnen noemen. De appel is lekker zacht en warm, de warme dadels zijn nog zachter en zoeter dan ze normaal al zijn en de knapperige noten maken het helemaal af. Snel, simpel en heel erg lekker. Ik gebruikte vandaag een Elstar en hazelnoten, amandelen en walnoten, maar elke soort appel en elke soort noot is hiervoor geschikt, net wat je lekker vindt. Ideaal als (sahur) ontbijt!

Recept
Warme appel met dadels en noten

Benodigdheden (voor één persoon)
1 appel
3 dadels
een klein handje gemengde noten
kaneel

Bereiding
Snij de appel in stukjes. Leg ze op een bord en zet het op hoog vermogen (bij mij is dat 900 watt maar 1000 of 800 is ook goed) 1 minuut in de magnetron. Snij ondertussen de drie dadels in stukjes en verwijder de pit. 

Strooi deze over de appel heen en voeg ook wat kaneel toe. Zet het geheel nogmaals 1 minuut op hoog vermogen in de magnetron. Strooi er daarna de gemengde noten overheen.

Bewaren
Warme appel met dadels en noten kun je niet bewaren maar dat is geen probleem, want ongetwijfeld dat dit helemaal opgaat!

Ramadan 2014 - update

Twee weken geleden schreef ik over het begin van de vastenmaand ramadan. Ondertussen zijn we alweer op dag 15, op de helft en dus tijd voor de beloofde update over het vasten en alles eromheen!

Het vasten
Net als vorig jaar verbaas ik me erover hoe makkelijk het vasten eigenlijk gaat. Al met al eten we toch zo'n 18 uur niet (als ik de sahur oversla kom ik zelfs op 22 uur) maar ik kan niet zeggen dat ik honger heb. Dat blijft een vreemde gewaarwording. Of ik dorst heb ligt aan het weer: als het warm is met een windje, dan begin ik in de middag wel dorst te krijgen. Maar is het regenachtig zoals de afgelopen week een aantal dagen, dan heb ik daar eigenlijk ook geen last van. Het enige vervelende is een droge mond, met name als je net wakker wordt - normaal drink je dan een slokje water en dan is het weg, maar dat gaat nu even niet. Helaas ben ik wel net na het begin van de ramadan goed verkouden geworden (ja in juli, ik verzin het ook niet) en daardoor was het vasten een aantal dagen wel moeilijker met keelpijn en hoofdpijn. Gelukkig ben ik er inmiddels bijna vanaf. 

Eten koken tijdens het vasten
Ik was alweer even vergeten hoe anders het is om in de keuken bezig te zijn als je aan het vasten bent. Sowieso ben je bewust of onbewust toch veel aan eten aan het denken: wat gaan we eten, waar heb ik zin in (de meest vreemde dingen...) en boodschappen doen als vastende is ook een duur grapje, haha. Het lastige bij het koken van eten vind ik dat ik niet kan proeven en dat ik niet zonder nadenken even een stukje watermeloen of partje appel in mijn mond kan steken als ik die aan het snijden ben. Dat was vooral de eerste dagen even die automatismes uit de weg gaan, inmiddels ben ik daar alweer aan gewend. Ik begin meestal met koken nadat ik de kleintjes op bed heb gelegd dus dat is op zich wel heel fijn, rustig in de keuken zonder al teveel afleiding :) . 

Iftar
De iftar is de maaltijd waarmee het vasten wordt verbroken, momenteel rond 22.05 uur. Zoals ik al eerder aangaf kun je na een dag vasten meestal niet veel eten maar ik heb wel altijd zin in ongezonde dingen zoals pizza haha. Dat eten we natuurlijk niet elke dag maar ik ben daarin wel wat minder streng voor mezelf aangezien het de enige echte maaltijd van de dag is. Dus de enige dag eten we 'normaal' avondeten zoals kofte met salade en gebakken aardappeltjes en een andere keer soep met bijvoorbeeld pizzarolls en rauwkost. Er staat wel altijd groente op tafel en voortoe eten we standaard watermeloen, heerlijk ijskoud uit de koelkast, die mag echt niet ontbreken. Ook drink ik meestal één glas cola of andere frisdrank bij de iftar - ook iets wat ik normaliter nooit doe maar dat zijn echt dingen waar ik tijdens het vasten de hele dag naar uit kan kijken. 

Ik gaf in mijn vorige post al aan dat ik hoopte wat vaker het vasten samen met vrienden te kunnen verbreken, voor het echte ramadan-gevoel. Helaas hebben de meeste vrienden van ons ook kleine kinderen dus dat gaat niet, het is eenvoudigweg te laat. Gisteravond hebben we wel een hele gezellige iftar met goede vrienden van ons gehad. Om een idee te geven van het (redelijk traditioneel Turkse iftar) menu: we begonnen met Turkse tarhansoep met zelfgebakken broodjes. Daarna köfte en kipspiesjes van de grill, Turkse pilav, salade, dolma en een yoghurtdip. Voortoe aardbeientiramisu en watermeloen en bij de thee baklava en saray helva. Het was natuurlijk te veel maar heerlijk en belangrijker, ontzettend gezellig. 

Sahur
De sahur is de maaltijd die gegeten wordt vlak voordat de zon opkomt en het vasten dus begint. Omdat de iftar en de sahur dit jaar heel dicht bij elkaar liggen (de sahur is rond 4.00 uur) gaan veel mensen niet naar bed na de iftar maar blijven ze wakker tot de sahur. Dat zou ik op zich ook wel willen maar dat gaat helaas niet met onze twee kleintjes want die worden natuurlijk gewoon om 7.00 uur wakker. Ik ga daarom rond 0.00 uur slapen en sta om 3.30 uur weer op om iets te eten en vooral weer een liter water te drinken. 

Eten midden in de nacht heb ik nooit gekund en het kost me daarom ook altijd veel moeite iets te eten. Het liefst eet ik iets van fruit, bijvoorbeeld aardbeien met vanillevla, maar eigenlijk staat bijna alles me tegen 's nachts. De laatste dagen sta ik 's nachts alleen nog op om water te drinken en te bidden en daarna ga ik meteen weer slapen. Ik heb er overdag verder geen last van en ik slaap er beter door dus waarschijnlijk ga ik het de rest van de ramadan zo doen.

Al met al levert het vasten gelukkig geen problemen, in tegendeel, het blijft gewoon een bijzondere tijd en je waardeert het eten en vooral drinken 's avonds des te meer. Hopelijk kunnen we de komende twee weken zo doorgaan: lekker, meestal gezond eten en af en toe een cheatmaaltijd zoals hieronder....Heerlijk ;) . Als het goed is vieren op maandag 28 juli het suikerfeest, tegen die tijd zal ik nog een laatste update posten.

Ramadan 2014

Alhoewel ik normaal geen 'gewone' blogposts schrijf zonder een recept, wijk ik daar vandaag toch een keertje vanaf met een extra blogpost tussendoor. Ramadan staat namelijk voor de deur (we beginnen vannacht met vasten) en omdat dit ook veel met eten en koken te maken heeft leek me leuk een paar van mijn eigen ervaringen met jullie te delen. Leuk of juist niet? Laat het me vooral weten in de comments. Ook voor vragen sta ik altijd open dus aarzel vooral niet om ze te stellen!

Ramadan (ramazan)
Zoals iedereen wel weet is ramadan (ramazan in het Turks) de islamitische vastenmaand. Er wordt 28 dagen gevast tussen zonsopgang en zonsondergang. In tegenstelling tot wat sommigen denken gaat het hierbij niet alleen om niet eten en drinken maar ook om controle van andere verleidingen en ook slechte gedachten, roddelen etc. De ramadan begint elk jaar 10 dagen vroeger omdat wordt uitgegaan van de islamitische jaartelling. Dit jaar hebben moslims in Nederland het wat dat betreft niet heel makkelijk, wij vasten bijna het meeste aantal uren per dag (ongeveer 19 van de 24) in vergelijking met andere landen. In Turkije wordt het bijvoorbeeld om 20.30 donker, dat is hier rond 22.30 uur.

Vasten
Het vasten begint vannacht op het tijdstip van het ochtendgebed, dat is rond 4.00 uur. Vanaf dat moment eten en drinken we niet meer tot de zon onder is gegaan, het tijdstip van het avondgebed (rond 22.10 uur). Het is gebruikelijk het vasten te verbreken met het eten van drie dadels en vervolgens volgt dan de iftar, de 'avond'maaltijd. Na het laatste gebed gaan we slapen en dan staan we rond 3.00 uur weer op voor de sahur, het 'ontbijt'. Daarna volgt het ochtendgebed en dan gaan we nog een paar uur slapen. En zo gaat dat ongeveer de hele ramadan door.

De maaltijden
Je hoort vaak verhalen over enorm overvloedige maaltijden met veel zoet, maar ik kan je vertellen dat je na een dag vasten en eerst een glas of 2 glazen water niet veel naar binnen krijgt. Ik maak meestal een normale avondmaaltijd en met fruit voortoe is dat meer dan voldoende. Tijdens de sahur eet mijn man graag iets van rijst of bulgur, zelf krijg ik bijna niets weg, zeker omdat de iftar laat is. Meestal eet ik alleen wat fruit en ik let er vooral op dat ik genoeg water drink (tijdens de iftar een liter en tijdens de sahur weer een liter). In Turkije wordt bij de iftar vaak eerst soep geserveerd (met ramazan pidesi, een speciaal brood dat alleen tijdens de ramadan verkrijgbaar is, in Nederland is het vaak ook te koop bij de Turkse bakkers). Vervolgens komt er bijvoorbeeld pilav met vlees en salade op tafel en meestal wordt de iftar afgesloten met thee en iets zoets, tulumba, baklava of revani bijvoorbeeld. Het is in ieder geval verstandig het bij het koken rustig aan te doen met ui, knoflook, pittige kruiden en zout om te voorkomen dat je hier de volgende dag heel veel dorst van krijgt.

Menu ideeën voor de iftar
Wat je bij het verbreken van het vasten eet hangt natuurlijk af van je eigen wensen, maar een paar menu ideetjes voor een Turkse iftar:

Tarhana çorbası (Turkse tarhanasoep)
Zeytinyağlı taze fasulye (sperziebonen met ui, tomaat en knoflook) met bulgur pilavı (bulgurrijst)
Sütlü irmik tatlısı (Turkse griesmeelpudding)

Yayla çorbası (Turkse yoghurtsoep)
Fırında sigara böreği (sigara börek uit de oven), kısır (Turkse bulgursalade), yumurtalı patates salatası (Turkse aardappelsalade met ei), mantar kızartması (krokante gefrituurde champignons) met cacık (Turkse tzatziki)
Gekoelde watermeloen (paar uur in de koelkast zetten) en aardbeien voortoe

Mercimek çorbası (Turkse linzensoep)
Sulu köfte (köfte met bulgur in een tomatensausje) met şehriyeli pilavı (Turkse rijst met vermicelli) en çoban salatası (Turkse rauwkostsalade)
Kaymaklı kuru kayısı tatlısı (gedroogde abrikozen gevuld met kaymak) en kabak tatlısı (Turkse zoete pompoen)

Mijn ervaringen
Vorig jaar heb ik voor het eerst de hele ramadan gevast. Ik zag van tevoren erg op tegen de lange dagen en met name het niet drinken. Het frappante is dat het vasten me weinig moeite heeft gekost. Het was vorig jaar juist rond die tijd heel erg warm in Nederland en ik had tegen het einde van de dag wel dorst maar het belemmerde me niet of nauwelijks in mijn doen of laten. Ik had er ook geen problemen mee als mensen naast mij wel aten of dronken (gelukkig maar, want Krullenbol en Wildebras doen dat tenslotte ook de hele dag door). Wel had ik vaak de hele dag door trek in één bepaald iets, vaak een bepaald drankje, waar ik dan ook meestal speciaal voor naar de supermarkt ging, haha. Zo heb ik vorig jaar voor het eerst in ik geloof 20 jaar een pak Taksi gekocht omdat ik het niet uit mijn hoofd kon krijgen. Toen ik het eenmaal mocht drinken viel het helaas nogal tegen, haha, geloof dat de smaak in die twintig jaar nogal veranderd is. Ik hoop dat het dit jaar net zo goed zal gaan: in ieder geval lijkt het weer wat koeler te zijn, dat is al prettig. Dit jaar hopen we wat vaker samen met vrienden de iftar te kunnen eten om zo ook meer de saamhorigheid tijdens de ramadan te kunnen ervaren. Als jullie het leuk vinden zal ik zo halverwege de ramadan een update geven met ook wat voorbeelden van wat we tijdens de iftar en sahur zoal gegeten hebben. 

Bulgur aşı (bulgur in een tomatensausje)

Bulgur aşı (bulgur in een tomatensausje) is geloof ik niet een heel bekend gerecht uit de Turkse keuken: ik kon er op Google in ieder geval niet heel veel over vinden. Het is een gerecht wat mijn schoonmoeder vaak tijdens de islamitische vastenmaand ramazan (de Turkse benaming voor ramadan) klaarmaakt om 's nachts tijdens de sahur (de maaltijd voor het weer licht wordt en er niet meer gegeten mag worden) te eten. Nu de ramazan binnenkort weer begint (op 28 juni om precies te zijn) heb ik dit recept maar weer eens uit de kast getrokken. En alhoewel ik zelf liever wat fruit of een boterhammetje eet tijdens de sahur begrijp ik wel dat mijn man dit lekker vindt op zo'n moment: het is echt comfort food en de nootachtige smaak van bulgur combineert goed met de tomaat en de yoghurt die je ernaast serveert. 

Voor bulgur aşı (bulgur in een tomatensausje) heb je de grove variant van bulgur nodig die je ook voor bulgur pilav gebruikt. Dit recept maak je normaal met verse tomaten. Echter, in dit seizoen zijn de tomaten in Nederland zo smakeloos dat ik voor zo'n stoofgerechtje liever tomaten in blik neem. Dat zijn tomaten die overrijp ingeblikt zijn en daardoor superveel smaak hebben. In het traditionele recept zoals onderstaand worden alleen ui, tomaat en peper als groenten gebruikt maar ik kan me zo voorstellen dat dit recept met prei, wortel of andere groentes ook heel lekker smaakt.

Turks recept
Bulgur aşı (bulgur in een tomatensausje)

Benodigdheden (voor vier personen)
½ waterglas (80 gram) grove (pilavlık) bulgur
3,5 waterglas (700 ml) kokend water
1 ui
1 Turkse groene peper
1 grote tomaat (of vier tomaten uit blik)
1 eetlepel tomatenpuree
zout, peper, komijn

Bereiding
Snij de ui fijn en fruit hem in een diepe pan rustig aan in wat olie. Snij ondertussen de groene peper en de tomaten fijn. Voeg de peper en tomaat samen met de tomatenpuree toe aan de ui als deze glazig ziet en bak ze even mee. Roer dan de bulgur door het mengsel en giet het water erbij. 

Voeg zout, peper en komijn naar smaak toe. Wees vooral niet te zuinig met het zout anders smaakt de bulgur straks nergens naar: ik gebruikte 3 theelepels. Laat het geheel aan de kook komen en laat het (met de deksel op de pan!) een minuut of 20 rustig doorpruttelen. Als de bulgur gaar is, is het in principe klaar om op tafel te zetten maar nog lekkerder is het als de smaken de kans hebben een paar uur in te trekken. Bij het opwarmen kun je eventueel nog wat water toevoegen als het geheel te dik is geworden. Bulgur aşı serveer je met Turkse yoghurt.

Bewaren
Bulgur aşı (bulgur in een tomatensausje) kun je in de koelkast afgedekt twee dagen bewaren.

Tarhana çorbası (Turkse tarhanasoep)

Tarhana çorbası (Turkse tarhanasoep) in in Turkije één van de meest bekende en geliefde soepen. Iedereen lust het en het komt ook vaak op tafel. Tijdens de ramazan is het een geliefde soep om het vasten mee te verbreken tijdens de iftar. Ik maak hem zelf ook vaak, puur omdat het zo'n heerlijk eenvoudige soep is: tarhanasoep staat ook wel bekend als de eerste instantsoep ooit. 

Het belangrijkste ingrediënt van tarhanasoep is tarhana. Het maken van tarhana is een zeer bewerkelijk proces wat in de zomer moet gebeuren en vaak zie je in dorpen dat een aantal families dit werk samen op zich nemen. Tarhana is een gedroogd mengsel met als basisingrediënten yoghurt en bloem. Verder is het streekgebonden wat er wordt toegevoegd, maar meestal zijn dat in ieder geval tomaten en/of rode puntpaprika's, kikkererwten, ui, peterselie, zout, munt, tijm en zout. De ingrediënten worden heel fijn gesneden en tot een soort deeg gekneed wat een aantal dagen (afhankelijk van het weer) afgedekt blijft staan om te verzuren. Daarna wordt het in plakken op doeken in de zon gelegd om helemaal op te drogen. De volgende dag worden de plakken met de hand kleiner gemaakt, drogen ze nogmaals en daarna worden ze met de hand verkruimeld en vervolgens gezeefd om het poeder zo fijn mogelijk te krijgen. Door het verzuren en het drogen is tarhana heel lang houdbaar. Op onderstaande foto zie je hoe mijn schoonfamilie tarhana laat drogen en verkruimeld in de tuin.

Alleen al door ons klimaat is het in Nederland eigenlijk niet mogelijk tarhana te maken (alhoewel je het in theorie ook in de oven kunt drogen). Ik neem elk jaar een paar zakken mee uit Turkije, maar tegenwoordig is tarhana ook gewoon bij de Turkse winkel te koop (let op, koop niet de instantzakjes van Knorr en aanverwanten maar echt een grotere zak met tarhanapoeder). Tarhanasoep kan op verschillende manieren bereid worden. Vaste onderdelen zijn eigenlijk alleen tarhana, water, salça en zout. Mijn man vindt het lekker om er een klein beetje geruld gehakt doorheen te doen maar dit is geen must. Knoflook erin is erg lekker maar niet altijd handig dus ook dat je gerust weglaten. Verder wordt de soep aangemaakt met salça: naar eigen keuze tomatenpuree of peperpuree (ietsje pittiger maar geeft mijns inziens wel meer smaak aan de soep). Wij strooien wat gedroogde munt door de soep maar er zijn vast ook andere kruiden (zoals komijn) die er goed bij passen. 

Recept
Tarhana çorbası (Turkse tarhanasoep)

Benodigdheden (voor twee personen)
2 volle eetlepels tarhana (zie voor informatie hierboven)
2 Nederlandse theeglazen (500 ml) (koud) water
1 eetlepel tomaten- of peperpuree
1 teentje knoflook (optioneel)
1 klein handje gehakt (optioneel)
1 klontje roomboter
zout, munt

Bereiding
Laat de roomboter smelten in een pannetje. Bak het gehakt rul in de boter en bak ook de tomaten- of peperpuree en eventuele knoflook mee. Voeg dan het water toe en roer er de twee eetlepels tarhana doorheen. Voeg zout naar smaak en een klein beetje munt toe.

Breng de tarhanasoep nu rustig aan de kook. Veel Turkse recepten schrijven voor dat je constant moet blijven roeren, dat is niet nodig, maar het is wel belangrijk om regelmatig even goed te roeren om klontjes te voorkomen en de soep goed in te laten dikken. Als de soep eenmaal kookt kan het vuur uit en is de tarhanasoep klaar om op tafel te zetten.

Bewaren
Eenmaal afgekoeld kun je tarhana çorbası (Turkse tarhanasoep) in de koelkast afgedekt twee dagen bewaren.