Bulgurlu biber dolması (met bulgur gevulde Turkse paprikaatjes)

Bulgurlu biber dolması (met bulgur gevulde Turkse paprikaatjes) zijn een lekkere, vegetarische variant op etli biber dolması (Turkse gevulde mini-paprika's). Ik ben zelf gek op de notige smaak van de bulgur en die combineert heel goed met de andere smaken uit dit gerecht. Gezond, goedkoop, eenvoudig en snel klaar: wat wil je nog meer! Traditioneel serveer je dit met wat Turkse yoghurt en een salade. 

Net als voor de andere variant gebruik je voor deze bulgurlu biber dolması (met bulgur gevulde Turkse paprikaatjes) mini-paprika's, dolmalık biber. Je kunt deze bij elke Turkse winkel kopen. Kun je ze niet krijgen, dan kan het recept ook gemaakt worden met gewone Nederlandse paprika's, maar mis je wel een beetje die typische smaak van dit gerecht. Ik had geen grote verse tomaten in huis dus gebruikte ik voor dit recept een half blikje ontvelde tomaten. Dat klinkt misschien niet zo lekker, maar juist tomaten in blik zijn superrijp of zelfs overrijp geoogst en hebben daardoor heel veel smaak. Vaak meer dan de tomaten die je hier vers koopt. Daarom heb ik in dit soort gevallen geen bezwaar tegen tomaat uit blik ;) . 
 

Turks recept
Bulgurlu biber dolması (met bulgur gevulde Turkse paprikaatjes)

Benodigdheden (voor drie personen)
9 stuks mini-paprika's (dolmalık biber)
1 waterglas (160 gram) grove (pilavlık) bulgur
1 flinke ui
2 teentjes knoflook
1 verse ontvelde tomaat (of 1 tomaat uit blik)
1 handje platte peterselie
1 eetlepel tomatenpuree
olijfolie
zout, peper, dille, munt

Bereiding
Snij de ui fijn. Fruit deze aan in twee eetlepels olijfolie. Snij ondertussen de knoflook en tomaat fijn. Voeg deze toe als de ui glazig ziet en bak ze even mee, doe dit vervolgens ook met de tomatenpuree. Voeg dan de bulgur en zout (twee theelepels), peper, gedroogde munt en gedroogde dille (gebruik je verse dille, voeg die dan pas toe na het koken) toe. 

Giet er een waterglas (200 ml) kokend water toe, roer even goed door en laat de bulgur met een deksel op de pan zachtjes gaar koken (tot het vocht is opgenomen, ongeveer 10 minuten). Maak ondertussen de paprikaatjes klaar: snij het kapje er vanaf (niet weggooien) en prik de onderkant een paar keer in met een mes. Snij ook de peterselie fijn. Roer deze door de bulgur als die gaar is. Pak een pan waar alle paprikaatjes naast elkaar inpassen en vul ze met de bulgur. Vul ze net niet helemaal tot aan de bovenrand (en duw de vulling ook niet teveel aan). Zet alle paprikaatjes in de pan en vul de pan met water tot de dolma's net niet onder staan. Breng het geheel aan de kook en laat het in een half uurtje op laag vuur gaar koken.

Bewaren
Bulgurlu biber dolması (met bulgur gevulde Turkse paprikaatjes) kun je eenmaal afgekoeld afgedekt in de koelkast een dag bewaren. De volgende dag kun je ze eenvoudig in de magnetron even opwarmen.

Etli kabak dolması (Turkse gevulde witte courgettes)

Eigenlijk ben ik niet zo van de courgettes. Groot en met weinig smaak komen ze hier vrijwel niet in huis. Maar voor deze jonge witte courgettes maak ik een uitzondering: zacht en heel smakelijk, zeker als ze gevuld zijn met gehakt en rijst! Deze etli kabak dolması (Turkse gevulde witte courgettes) at ik voor het eerst bij mijn schoonfamilie in Turkije. Ze hadden biber dolması en deze gevulde courgettes gemaakt. Ik twijfelde over de courgettes maar na de eerste hap was ik om en sindsdien maken ze speciaal voor mij altijd wat gevulde courgettes als er biber dolması wordt gemaakt. En gelukkig zijn deze witte courgettes ook in Nederland te koop en is het recept eigenlijk heel makkelijk, dus stonden hier toch courgettes op tafel!

Essentieel voor dit recept is dat je echt jonge, witte courgettes gebruikt (zie ook de foto's bij het recept). Ik koop ze altijd bij de Turkse winkel, ik geloof niet dat ze bij de gangbare supermarkten verkrijgbaar zijn. Let erop dat de courgettes mooi stevig en niet beschadigd zijn. Het recept is vrijwel gelijk aan mijn recept voor biber dolması, ik heb ook beide versies in één pan gemaakt. Etli kabak dolması serveer je traditioneel met Turkse yoghurt. 

Recept
Etli kabak dolması (Turkse gevulde witte courgettes)

Benodigdheden (voor drie personen)
6 (witte) courgettes
200 gram gehakt
200 gram rijst
1 ui
2 eetlepels tomatenpuree (1 voor de vulling, 1 voor het kookwater)
1/2 (halve) eetlepel peperpuree (evt. vervangen door tomatenpuree)
1 handvol platte peterselie
zout, peper, dille, munt, paprikapoeder

Bereiding
Schil de courgettes, snij de buitenkanten eraf zodat ze kunnen blijven staan en snij ze doormidden. Hol ze dan voorzichtig uit met een klein lepeltje. Het is handiger als de bodem intact blijft maar als je er een keer doorheen prikt is het ook geen ramp. Voor de vulling was je de rijst even in een zeef tot het water wat eraf komt helder is. Snij de ui en de peterselie fijn. Meng vervolgens het gehakt (rauw dus), de rijst (ongekookt), de ui, peterselie, droge kruiden en tomaten- en peperpuree met elkaar. Ik meng het eerst met een vork en kneed het daarna door met mijn handen zodat het echt een mengsel wordt.

Vul de uitgeholde courgettes met het gehaktmengsel en zet ze rechtop in een pan waar ze precies in passen, zodat ze niet omvallen tijdens het koken. Pak een pan waarin de biber dolması precies passen als ze rechtop staan. Meng nu in een glas een eetlepel tomatenpuree met flink wat zout en giet hier kokend water bij. Even goed roeren en giet het dan over de kabak dolması in de pan. Vul aan met kokend water tot de courgettes voor driekwart onder water staan. Breng het geheel aan de kook en laat het ongeveer drie kwartier zachtjes doorkoken met de deksel op de pan. Traditioneel serveer je deze kabak dolması met Turkse yoghurt en eventueel wat verse dille.

Bewaren
Etli kabak dolması (Turkse gevulde witte courgettes) kun je afgedekt in de koelkast een dagje bewaren. De volgende dag gewoon even opwarmen in de magnetron.

Zeytinyağlı yaprak sarması (gevulde wijnbladeren met kruidige rijst)

Deze gevulde wijnbladeren of sarma (officieel yaprak sarması maar vaak worden ze ook 'dolma' genoemd) zijn één van de bekendere gerechten uit de Turkse keuken. 'Vroeger' toen ik nog niet zoveel tijd in de keuken doorbracht als nu kocht ik weleens een blikje met kant en klare sarma. Toen vond ik dat best lekker, nu griezel ik ervan, brrr, in geen enkel opzicht te vergelijken met hoe het smaakt als je ze zelf maakt! Mijn schoonmoeder in Turkije weet hoe gek ik erop ben en ik kan erop rekenen dat op het moment dat wij daar de deur binnenstappen er een grote pan sarma op mij te wachten staat! En ook al is het een klusje waar ik een avond zoet mee ben en smaken ze niet zo lekker als bij mijn schoonmoeder in huis, toch ben ik altijd weer heel gelukkig als er een pan vol sarma op mijn eigen fornuisje staat!

Het maken van dolma is niet heel ingewikkeld als je weet hoe je ze moet rollen. Ik heb het van mijn schoonfamilie geleerd maar ook door een paar YouTube filmpjes te kijken en gewoon wat te oefenen kom je een heel eind. Belangrijk is dat je ze strak oprolt (zodat ze niet los gaan tijdens het koken) en dat ze dun worden (kalem gibi - zoals een pen). Een groot gedeelte van de smaak van dit gerecht wordt bepaald door de druivenbladeren die je gebruikt. Wij hebben helaas (nog) geen druivenplant in de tuin dus ik moet het doen met voorverpakte bladeren. Heb je de keuze, kies dan voor bladeren in een pot in plaats van in plastic, spoel ze af en week de bladeren altijd vijf minuten in kokend heet water.

Recept
Zeytinyağlı yaprak sarması (gevulde wijnbladeren met kruidige rijst)

Benodigdheden (voor 
1 portie druivenbladeren (1 pot of 1 vacuümverpakking)
2 waterglazen (320 gram) rijst
1 ui
1 eetlepel tomatenpuree
1 eetlepel peperpuree
1 citroen 
1 bouillonblokje kip
1 handvol platte peterselie
zout, peper, paprikapoeder, dille, munt

Bereiding
Was de rijst in een zeef tot er helder water vanaf komt. Snij de ui fijn en fruit deze aan in ruim olijfolie. Snij ondertussen de peterselie alvast fijn. Voeg, als de ui glazig ziet, de rijst toe en bak even mee. Voeg vervolgens de tomaten- en peperpuree toe en bak deze ook even mee. Doe vervolgens ook zout, peper, paprikapoeder, munt, dille en peterselie bij het mengsel. Het mengsel moet sterk op smaak zijn omdat het straks door het koken weer minder sterk gaat smaken: proef dus en voeg eventueel nog wat zout of peper toe. Wees ook niet te zuinig met de groene kruiden. Roer goed door en haal de pan dan van het vuur en laat het mengsel afkoelen.

Haal de druivenbladeren uit de verpakking, haal ze (voorzichtig!) los van elkaar en spoel ze stuk voor stuk af. Laat ze vijf minuten in kokend heet water weken en giet daarna af in een vergiet. Pak een ruime pan, giet een klein beetje olijfolie op de bodem en leg een paar kapotte bladeren op de bodem (dit voorkomt aanbakken van de sarma straks). Zet nu alles binnen handbereik: het rijstmengsel, de bladeren, de pan en zorg dat je wat werkruimte hebt (en kan gaan zitten, anders heb je straks geen rug meer over). Pak een druivenblad en leg het met de nerf naar boven op je werkblad. Zit er nog een steeltje aan het blad, snij of trek dat (met beleid) er dan af. Leg vervolgens een klein beetje van het rijstmengsel op de onderkant van het blad. Vouw de onderste linker- en rechterpunt van het blad naar boven en vouw vervolgens de linker- en rechterzijkant naar binnen. Rol dan het blad van onderen naar boven toe strak op. Gefeliciteerd, je hebt je eerste sarma gemaakt!

Leg de sarma in de pan en werk zo alle druivenbladeren af. Zorg ervoor dat je de sarma's in de pan netjes tegen elkaar aanlegt. Heb je de bodem vol, dan begin je gewoon aan een volgende laag. Het is belangrijk dat ze niet los liggen omdat ze dan tijdens het koken gaan drijven en open kunnen gaan. 

Als alle druivenbladeren gevuld zijn, snij je een citroen in plakjes en leg die bovenop de sarma's. Leg daarbovenop een omgekeerd bord: dit voorkomt dat de sarma's onverhoopt gaan drijven. Giet vervolgens kokend water, vermengd met een eetlepel tomatenpuree en een bouillonblokje in de pan tot het bord net onder staat en laat het geheel aan de kook komen. Laat de sarma's zo ongeveer drie kwartier zachtjes doorpruttelen tot ze gaar zijn (de rijst zacht is). Je zal zien dat ze door het koken in volume toenemen (doordat de rijst uitzet bij het gaar koken). Zet het vuur uit en laat de sarma's zeker nog een half uur staan zonder het water af te gieten. Haal daarna het bord en de citroen weg en je sarma's zijn klaar om te eten!

Bewaren
Deze gevulde wijnbladeren kun je zolang je ze niet gebruikt het beste gewoon in de pan in de koelkast bewaren. Pak eruit wat je nodig heb, leg op een schaal en warm even op in de magnetron. Voor invriezen zijn deze sarma's te kwetsbaar.

Etli biber dolması (Turkse gevulde mini-paprika's)

Alhoewel veel mensen bij het woord 'dolma' meteen denken aan de bekende gevulde en opgerolde wijnbladeren, betekent komt 'dolma' van 'dolmak', wat vullen betekent. En als er bij een gerecht dus 'dolma' staat betekent dat niets anders dan gevuld en in Turkije vullen ze van alles! Wijnbladeren natuurlijk (die eigenlijk meestal 'yaprak sarması' worden genoemd, opgerolde bladeren) maar ook kleine courgettes (kabak dolması) en gedroogde aubergines (kuru patlican dolması). Ik vind dat allemaal lekker, haha, maar vandaag het recept voor etli biber dolması, Turkse gevulde mini-paprikaatjes (die dan weer officieel dolmalık biber, te vullen pepers, heten - tot zover de Turkse les van vandaag). 

Alhoewel de dolmalık biber qua uiterlijk lijken op gewone paprika's, zijn ze veel kleiner en smaken ze ook redelijk scherp en wat dat betreft zijn ze dus eerder familie van de peper dan van de paprika. Je zou ook gewone paprika's voor dit recept kunnen gebruiken, alleen zal de kooktijd dan wat langer zijn omdat ze groter zijn. Deze mini-paprikaatjes koop je bij de Turkse winkel, los of in een zak. Let op dat ze geen zachte plekken hebben. Voor drie personen heb je aan of stuk of negen dolmalık biber genoeg. Dit is een gerecht op zich, wij eten er dan alleen nog een salade (of rauwkost) en wat Turkse yoghurt naast. Ook dit is weer ideaal om voor te bereiden: ik vul de paprikaatjes meestal 's middags al als Wildebras slaapt, dan zet ik ze in de pan in de koelkast en 's avonds hoef ik alleen nog water erbij te doen en ze op te zetten. Snel en etli biber dolması is echt óntzettend lekker!

Turks recept
Etli biber dolması (Turkse gevulde mini-paprika's)

Benodigdheden (voor drie personen)
9 dolmalık biber/mini-paprika's
150 gram rundergehakt
1 theeglas (160 gram) rijst
1 ui
1 tomaat (om mee af te dekken)
2 eetlepels tomatenpuree (1 voor de vulling, 1 voor het kookwater)
1/2 eetlepel peperpuree (evt. vervangen door tomatenpuree)
1 scheutje olijfolie
1 handvol platte peterselie
1 handvol verse (of eventueel gedroogde) dille 
zout, peper, gedroogde munt, paprikapoeder

Bereiding
Hol de paprikaatjes uit door het kroontje eruit te snijden met een scherp mesje of door het kroontje (met beleid!) naar 'binnen' te drukken en het zo los te maken. Verwijder ook de zaadlijsten en klop de paprikaatjes een paar keer op het aanrecht om de zaadjes eruit te krijgen. 

Prik de paprika's aan de onderzijde een paar keer in met een scherp mesje en was ze aan de binnen- en buitenkant. Voor de vulling was je de rijst even in een vergiet tot het water wat eraf komt helder is. Snij de ui en de peterselie fijn. Meng vervolgens het gehakt (rauw dus), de rijst (ongekookt), de ui, peterselie, droge kruiden, olijfolie en tomaten- en peperpuree met elkaar. Ik meng het eerst met een vork en kneed het daarna door met mijn handen zodat het echt een mengsel wordt. Vul hier de paprikaatjes mee. Let op dat je de vulling niet teveel aandrukt/volstopt, dan heb je kans dat het niet gaar wordt. Lichtjes aandrukken en vullen tot net onder de rand. Snij nu de tomaat in vieren, verwijder het vruchtvlees en snij de tomaat in stukjes zodat je de bovenkant van de biber dolması ermee kan afdekken. 

Pak een pan waarin de biber dolması precies passen als ze rechtop staan. Meng nu in een glas een eetlepel tomatenpuree met een scheutje olijfolie en flink wat zout en giet hier kokend water bij. Even goed roeren en giet het dan in de pan. 

Vul aan met kokend water tot de biber dolması net onderstaan. Aan de kook laten komen en zo op laag vuur zachtjes door laten koken tot de vulling gaar is (dit kun je goed testen door te kijken of de rijstkorrels zacht zijn) - meestal duurt dit een half uur. Serveren met yoghurt en salade.

Bewaren

Etli biber dolması (Turkse gevulde mini-paprika's) kun je afgedekt in de koelkast een dagje bewaren. De volgende dag gewoon even opwarmen in de magnetron.